vrijdag 30 september 2016

De bio-ecologische verbouwing: On-ge-looflijk

Vandaag was het zover: ons huis werd in de leem gezet.

Elke keer als er iemand van Het Leemniscaat over de vloer kwam, zeiden ze dat dat hooguit een dagje werk ging zijn.
De ene was precies vergeten dat de muren van het "oude" huis ook meegerekend moesten worden, en de andere rekende precies nooit al onze "tierlantijntjes" mee. Thomas en ik aanhoorden dus altijd vol ongeloof hun planning.

Toen de dag tevoren Mathias nog eens binnensprong met de mededeling dat ze de volgende dag een tweetal uurtjes later gingen zijn, zagen wij het echt niet goed komen.

Maar daar stonden ze dan, rond half elf gok ik, met een ploeg van 7 man. Vol goede moed, want stuk voor stuk hadden ze zin om zich in onze bouw te laten gaan (joepie! organische vormen!).

Eventjes werd er gepolst dat het toch niet erg zou zijn als ze niet klaar zouden raken. Dat ze dan de eerstvolgende werkdag terug zouden komen. Dat dat dinsdag zou zijn.

Tot we duidelijk maakten dat het hier eigenlijk geen bouwwerf is, maar we hier ook wonen, leven, eten, spelen, en dat alles met twee kleine kinderen. Dat we het echt niet zagen zitten om drie dagen in de modder te leven.
"Juist ja. Dan moét het gewoon."

En het werk dat toen verzet werd, was onvoorstelbaar. Om 11u25 begonnen ze de leem te spuiten, na eerst nog wat voorbereidend werk mee te doen. Thomas werd onmiddellijk mee aan het werk gezet: hij heeft 3,5 big bags leem in de machine geschupt.

Eerst liep ik wat rond om foto's te trekken. En ik stond er met hartzeer naar te kijken. Het hele "oude" huis had ik voor een groot deel alleen geleemd, en nu zag ik 7 man zich op "mijn" huis storten. Het kriebelde zo hard. Tot ik even later naar hun werkbakken gestuurd werd om mijn materiaal te zoeken. De "tierlantijntjes", dat zou mijn taak worden! Heel even moest ik mijn schroom overwinnen om samen met Het Leemniscaat te werken, maar al snel had ik door dat ze het veel te druk hadden om op mijn vingers te kijken, en dat ik gerust af en toe wat raad kon vragen.
En op de tijd dat ik 3 Moorse bochtwerkjes en kantjes afwerkte, werkten zij het hele huis af. Vier uur na het opstarten van de leemmachine, was de klus geklaard. Ongelooflijk.
De opkuis achteraf ook best ongelooflijk. Zeker omdat Thomas die dan weer helemaal alleen gedaan heeft terwijl ik de kinderen ging ophalen en eten gaf. Tegen de tijd dat ze klaar waren voor hun bedjes, was het huis min of meer terug proper. (En min of meer is even proper als altijd, eigenlijk...)

Dit was nog maar de eerste laag. Over een dikke maand staan ze hier terug voor de tweede laag: de afwerking.

Eigenlijk kan ik nog steeds niet beschrijven hoe hard ik onder de indruk ben. Van het werk dat verzet is, maar vooral van het huis dat weer meer vorm heeft gekregen.













dinsdag 20 september 2016

Laat de winter maar beginnen!

"Laat de winter maar beginnen!" riepen we, toen we de het laatste hoopje kalkhennep plaatsten midden juni.
"Laat de winter nu maar beginnen!" riepen we, toen half juli onze ramen geplaatst werden.
"Laat de winter nu maar beginnen!" riepen we, toen de vloerverwarming gelegd was eind juli.
"Laat de winter nu maar beginnen!" riepen we, toen onze prachtige pelletkachel geleverd werd, en die bij zomerse temperaturen van bijna 30° toch wel aan moest staan om te kalibreren.

Deze ochtend merkte ik dat die winter helemaal niet hoeft te beginnen om te genieten van die kachel. Ik was precies nog steeds in zomermodus toen ik met 2 truien en mijn sandalen Tibe naar school bracht met de bakfiets. Op weg om Frauke naar de onthaalmoeder te brengen, sprong ik thuis toch even binnen om gesloten schoenen aan te doen. En nog enkele kilometers verder was ik al zo verkleumd dat ik hunkerend uitkeek naar onze kachel, thuis. Nog enkele kilometers verder begon de zon dan toch twijfelend wat warmte te geven, maar op de totale tocht van een kleine 20 kilometer kon die me niet ontdooien.



Onze kachel wel. De trots van onze living. Ze staat er nu nog maar zielig bij, in een naakt huis, op wielen en met een voorlopig stukje schouwpijp. Want we willen ze makkelijk kunnen verplaatsen als er nog grote werken uitgevoerd moeten worden. Dat neemt niet weg dat het zalig genieten is ;-) (én dat ze goed werk levert om het binnenklimaat te laten uitdrogen!)

maandag 19 september 2016

De Bio-ecologische verbouwing: The Final Countdown

Er zijn in deze verbouwing wel meerdere mijlpalen gepasseerd, maar binnenkort komt er nog eentje aan: het lemen van de achterbouw én een aantal binnenmuren die al makkelijk 8 jaar in hun blootje staan. Het is dus best bijzonder om nu naar die kale bakstenen muren te kijken - waar we al zo gewend aan zijn - en mentaal afscheid te nemen van dat zicht.

Het is nog eens een extra mijlpaal omdat we gewend zijn om op ons eigen tempo te werken. We hebben zoveel zelf gedaan in huis (het "oude" huis heb ik grotendeels alleen geleemd / op de laatste kamer na die Thomas overgenomen heeft wegens ik hoogzwanger / en hij deed dat natuurlijk weer irritant beter dan ik) dat we eigenlijk niet gewend zijn aan deadlines. Het stro in het dak was een deadline. En alles klaar hebben voor de kalkhennep. Nu dus alles klaarmaken voor de leem.

Terwijl ik dit schrijf is Thomas volop rieten matten tegen het plafond aan het nieten, en alle schrijnwerk ermee aan het bedekken. Het zijn zoveel kantjes, prutskes en beetjes dat daar heel veel werk in kruipt. Maar we komen er, langzaam maar zeker. En elke rieten mat dat er tegen zit, bedekt al een beetje meer dat lappendeken van verschillende materialen. Momenteel kan je je even in een Hawaiiaanse strandhut wanen als je bij ons binnen komt!

Die rieten matten zorgen ervoor dat de leem "pakt" op eerder gladde ondergronden, zoals hout. Het dak bestaat helemaal uit stro en in principe pakt de leem daar ook op, maar er moest een houten latwerk tegen dat stro bevestigd worden om het stro op z'n plaats te houden. En dus moeten daar ook rieten matten tegen.

En dan hebben we onze "foliekes": het houten kaderwerk rond sommige ramen en deuren die het allemaal minder strak maken - en meer sprookjesachtig, dat ook.

Last but not least is het denk ik onze allerlaatste echte deadline. Dan kunnen we weer verder met alles op ons eigen tempo te doen (de ervaring leert ons dat deadlines voor onszelf mateloos overschreden worden). Vandaar is het dus een beetje the final countdown. (En zo heb ik meteen mijn stiekeme voorliefde voor 80's muziek bekend ;-).)









dinsdag 6 september 2016

Na het vakwerkhuis nu ook... het lappendekenhuis!

De vakantie zit erop, en zo hebben we terug (een vals gevoel van?) regelmaat in ons leven. De kindjes liggen terug op een schappelijk uur zoet te slapen, de dagen zijn er weer om te werken. Nog niet halverwege de vakantie hadden we namelijk een belangrijke knoop doorgehakt. We hadden de keuze tussen drie scenario's:
  1. Manlief werkt hard door aan huis, ik verdwijn zoveel mogelijk met de kindjes; kindjes ongelukkig, ik ongelukkig, manlief ongelukkig.
  2. Manlief werkt zo hard mogelijk door aan huis, de kindjes hangen rond de papa, ik probeer de kindjes zoveel mogelijk af te leiden; kindjes relatief gelukkig, ik ongelukkig, manlief ongelukkig.
  3. We genieten allemaal samen van de vakantie, schuiven de deadlines op en werken af en toe een gestolen dagje zonder kindjes door aan huis; kindjes gelukkig, ik gelukkig, manlief gelukkig.
Het is dus scenario drie geworden. Dat wil zeggen dat we nu, wanneer we eigenlijk gingen laten lemen, niet klaar zijn.


We hebben samen de "gaten" in het dak verder opgevuld met stro, en manlief kreeg een groot deel van het schrijnwerk gedaan. Nu moeten enkel nog de rieten matten tegen het stro en houtwerk bevestigd worden, en dan zijn we klaar om te laten lemen. Het zal een ongelooflijk verschil zijn, want nu is ons huis een beetje een lappendekenhuis.
Er zijn stukjes hout.
Er zijn stukjes kalkhennep.
Er zijn stukjes stro.
Er zijn stukjes hennepwol.
Er zijn stukjes rotswol.
Er zijn stukjes oude baksteen.
Er zijn stukjes nieuwe snelbouwsteen.

Ons lappendekenhuis

Als dat geleemd wordt, is er nog maar één materiaal: leem. Ik kijk ernaar uit hoeveel rust dat visueel en mentaal gaat brengen.

Ook al krijgen we nu verbaasde blikken van onze zoon als we zeggen dat we verder aan het huis moeten werken. Dan kijkt hij eens rond en zegt hij: "maar mama, het huis is toch al af?".

Daar zouden we een les uit mogen trekken. Een kind heeft niet veel meer nodig dan wat ruimte, een dak boven z'n hoofd en een lappendeken rond zich...

donderdag 18 augustus 2016

Over vloeren en kalkhennep...

Het is alweer een tijdje geleden dat ik hier wat van me liet horen. Nochtans hebben we niet stil gezeten. Misschien juist daarom dat ik de tijd niet nam om te bloggen: het was te veel genieten, hier in huis.

Zo hebben we de voorlopige vloer erin gelegd, enkele weken geleden! En ja, het is wéér eens een voorlopige vloer. Laat ik even uitleggen waarom.

Toen ze begin juni de kalkhennep kwamen steken, werd er ons op het hart gedrukt dat dat een droogtijd had van 6 tot 8 weken. Maar tijdens het kalkhennepen (als dat een werkwoord is, tenminste) hoorden we verschillende meningen. Naar verluidt moest er andere kalk in de vloer gebruikt worden dan in de muren, omdat het in de vloer zoveel trager kan uitdrogen. En dus zou die andere kalk ervoor zorgen dat de vloer toch vlotjes zou drogen.
Toeval wou dat we sowieso materiaal tekort kwamen voor de vloer, en er dus extra materiaal geleverd zou worden. Ook kalk. Van die andere, dachten we.

Alleen, toen de levering gebeurde was het wel degelijk dezelfde kalk. Ach ja, daar zou het ook wel mee lukken zeker. Dan wachten we maar een weekje extra om de vloer dicht te leggen...

Maar dan kwam de vreemde vergelijking dat kalkhennep in de vloer is zoals chape: hou rekening met een droogtijd van één week per centimeter.

Ha. We hebben niet bepaald 6 tot 8 centimeter kalkhennep in de vloer steken. 

Wel 24 centimeter.

Is dat dan 24 weken droogtijd?!

Even later begonnen we aan de vloerverwarming. Om die gelijk met de bovenkant van de vloerroostering te krijgen, hebben we de bovenste centimeter (reeds droge!) kalkhennep afgeschraapt. En wat we daaronder vonden, deed ons de moed in de schoenen zakken... De kalkhennep onder de bovenste 2 centimeter was inderdaad nog helemaal niet droog! Nochtans waren er al makkelijk 4 weken over gegaan.



In een vorige post kon je lezen dat we onze tussenmuur er al uit haalden, want we werden lichtjes depressief in onze kleine, donkere living. Alleen werd de ruimte nu al iets te intensief gebruikt en zagen we de luchtig geplaatste kalkhennep in de vloer steeds meer kapot gelopen, gevallen en gespeeld worden. 

We kozen er dus voor om een luchtige constructie te maken en daarboven de ondervloer van osb al te monteren. Tussen de kalkhennep en de osb-vloer zit nu 2 cm. De zijkanten en in het midden hebben we open gelaten, zo kan de wind toch nog vrij spel krijgen om de kalkhennep hopelijk vlot verder te laten uitdrogen.




Wie weet plaatsen we na de grote vakantie nog een bouwdroger, dat zien we dan wel. Maar het belangrijkste is nu: dat we pas écht kunnen genieten, leven en eten in onze grote living!



dinsdag 26 juli 2016

Verwarring rond een deur

In onze verbouwing heb ik meestal het eindresultaat voor ogen. Sommige ruimtes zijn al helemaal ingericht nog voor we aan de eigenlijke bouw begonnen zijn. Soms kan dat nog bijgestuurd worden, maar meestal is dat niet nodig.

Eén van de ruimtes die nogal vaak van uitzicht of bestemming veranderd is, is onze garage. De naam alleen al ging van binnenkoer, patio, overdekte berging, fietsenstalling naar... garage. Alleen huiverden we van die naam, want die suggereert dat die voor Koning Auto gemaakt is. Maar Koning Auto geraakt er niet in: de oprit naast ons huis is nét te smal. De auto zou er wel op geraken, maar dan geraak je er niet meer uit of in. En dus werd de oprit dicht gebouwd. En maakten we van de oorspronkelijk ontworpen patio een fietsenstalling, want we wilden wél ruimte voor Koningin Fiets.

En vanaf dat die fietsenstalling beslist was, begonnen de dromerijen over de afwerking weer. Op zich niet zo bijzonder: wat heb je in 's hemelsnaam nodig als afwerking van een garage? Eigenlijk niets, behalve een deur. En daar wrong het schoentje.

Wat als we de fietsenstalling zouden afsluiten met een deur? Zou er dan geen gigantische verwarring bestaan over de voordeur (die aan de zijkant is) en de fietsendeur, die zich recht voor je bevindt? Ongetwijfeld wel. 
"Zullen we dan maar voor een garagepoort gaan?"

Maar wat kunnen garagepoorten oh zo lelijk zijn. Dus begon onze zoektocht naar de ideale garagepoort. Voor ons bestond er uiteindelijk maar één optie: een poort die het gevoel geeft van een houten muur. En dus kozen we voor een houten sectionaalpoort. En sinds we dus besloten hebben om zo'n poort te plaatsen, hebben we ons maar neergelegd bij het woord "garage". Ook al geraakt er geen auto in.

Ondertussen staan de ramen en deuren in onze achterbouw erin. De dubbele deur die tussen de garage en het huis staat zorgt effectief al voor verwarring. Al het bezoek dat sindsdien over de vloer kwam, liep resoluut rechtdoor, recht onze living in. Iedereen was er helemaal van overtuigd dat dat vanaf nu de voordeur was. Het feit dat ze zich tussen onze fietsen door moesten wringen deerde niemand. Maar dat is misschien omdat ze zich in onze inkomhal tussen de schoenen en de jassen door moeten wringen: ze zijn dat gewring al gewend bij ons...










vrijdag 15 juli 2016

De bio-ecologische verbouwing: D-Day

We waren er nochtans voor gewaarschuwd, dat de deadline van onze ramen wel eens los overschreden zou worden. Maar toen we begin mei aan onze schrijnwerker vroegen "En wanneer kan je die plaatsen?" het antwoord "Oh, deze maand nog!" kregen, konden we ons geluk niet op. We moesten zelfs even roepen: "Ho maar! dat gaat ons niet lukken!"
Misschien hadden we dat laatste niet moeten roepen en hadden we niet nog een maandje langer dan gedroomd onze ramen gehad. Maar, nu zijn ze er, eindelijk.

Het had nochtans niet veel gescheeld of de ramen hadden er niet in gekund, vandaag. De camionette van de schrijnwerker stond in panne, namelijk. Eén meevaller: hij stond in panne voor onze deur!

Het neerhalen van de muur...

... en het neervallen van de kast...
En nog een meevaller. Toen manlief de houten tussenmuur aan het uitbreken was, kwam een volgeladen kast met z'n punt naar beneden. Ik zal daar, samen met Frauke, enkele seconden tevoren nog onder...

Deze ramen krijgen nog een folieke... er komt nog een houten boog aan de onderkant bij.

Een gezandstraalde deur naar de garage, zodat we niet altijd op een hoop rommel
hoeven te kijken, maar wél veel licht hebben!

Alleszins, die ramen dus. Wat zijn ze een verademing!
  • Een mijlpaal voor mijn geestelijke gezondheid: de voorlopige muur tussen huis en achterbouw is eruit! Dat wil zeggen: LICHT! RUIMTE!
    Ook al kunnen we die ruimte nog niet écht benutten, het gevoel is er...
  • Een mijlpaal voor onze verbouwing vanaf het prille begin: We zitten winddicht!
  • Een mijlpaal voor... euh... gewoon de rest: we kunnen weer verder werken! Vloerverwarming leggen, ondervloer (jiehaa! dan kunnen we echt de ruimte benutten!), de kieren en gaten in het dak verder opvullen met stro, ... noem maar op.
Onze volgende deadline staat al vast: begin september gaat de eerste laag leem ertegen.